Заманауи септиктің жұмысы ағынды суларды терең биологиялық тазартуға негізделген. Тазарту табиғи жолмен — екі түрлі аймақтағы: аэробты және анаэробты бактериялардың әрекеті арқылы жүзеге асады.
Анаэробты аймақта бактериялар оттегісіз өмір сүреді. Мұнда органикалық қалдықтардың бастапқы ыдырауы жүреді: ауыр бөлшектер тұнады, майлар мен органикалық заттар өңделеді, шөгінді мөлшері азаяды.
Содан кейін ағынды сулар оттегі берілетін аэробты аймаққа түседі. Бұл ортада басқа бактериялар — аэробты бактериялар тіршілік етеді. Дәл осылар суды негізгі тазартуды қамтамасыз етіп, еріген ластаушы заттарды ыдыратады.
Биологиялық тазарту кезінде азот бірнеше түрлену сатысынан өтеді:
аммиак (NH₃) → аммоний (NH₄⁺) → нитриттер (NO₂⁻) → нитраттар (NO₃⁻) → азот (N₂).
Алдымен бактериялар улы аммиак пен аммонийді нитриттер мен нитраттарға дейін тотықтырады — бұл процесс нитрификация деп аталады. Содан кейін анаэробты аймақта басқа бактериялар денитрификация процесін іске қосады, нәтижесінде нитраттар қауіпсіз газ тәрізді азотқа айналады.
Газ түріндегі азот табиғи жолмен атмосфераға ұшып кетеді, ал атмосферада ол қарапайым ауаның 78%-ын құрайды. Осының арқасында судан жағымсыз иіс, ластану және судың «гүлденуін» тудыратын азот қосылыстары жойылады.
Дәл осы аэробты және анаэробты тазартудың үйлесімі заманауи жергілікті тазарту қондырғыларының (ЖТҚ) иіссіз жұмыс істеуіне, суды жоғары деңгейде тазартуға және сорып шығару қажеттілігін барынша азайтуға мүмкіндік береді.
